In de praktijk ontstaat steeds vaker de vraag of een bestaande 1-fase 40A aansluiting (circa 9,2 kW) toereikend is bij verdere elektrificatie van appartementen. Met name de combinatie van inductiekoken en een (compacte) warmtepomp zorgt daarbij voor twijfel.

Het eerlijke antwoord is dat dit in veel gevallen kan, maar dat het geen vanzelfsprekende of robuuste situatie is.

Vermogen versus gelijktijdigheid

Wanneer het totale elektrische vermogen van verschillende apparaten bij elkaar wordt opgeteld, lijkt een 1x40A aansluiting al snel onvoldoende. Een inductiekookplaat kan immers tot 7,2 kW vragen en een warmtepomp voegt daar nog wat vermogen aan toe.

In woningen is die optelsom echter maar beperkt relevant. De bepalende factor is niet het geïnstalleerde vermogen, maar de mate waarin dit gelijktijdig wordt gevraagd.

In de dagelijkse praktijk blijkt die gelijktijdigheid beperkt. Koken op vol vermogen is heel tijdelijk, warmtepompen moduleren en huishoudelijke apparaten draaien niet continu. Daardoor kan er veel meer dan je denkt.

Inductiekoken binnen 1-fase

Hoewel een elektrische kookplaat een hoog vermogen kan vragen, is dit slechts gedurende korte tijd, meestal alleen bij het aan de kook brengen van water. Voor één pan kan het vermogen oplopen tot 3,6 kW. Bij gebruik van een kookgroep kan het totale vermogen 7,2 kW bedragen, maar alleen bij gebruik van twee pannen op vol vermogen. Hoewel dit piekvermogen wel gehaald kan worden en de installatie er op ontworpen moet zijn komt het in de dagelijkse praktijk weinig voor.

Mochten er tegelijkertijd ook nog andere grote verbruikers ingeschakeld zijn kan de hoofdzekering uitschakelen. In dat geval zal de gebruiker aanlopen tegen de beperking van de aansluiting en zijn gedrag aan moeten passen.

Veel kookplaten zijn tegenwoordig ook uitgerust met functies voor het beperken van het vermogen. Zo kan bijvoorbeeld het piekvermogen lager worden ingesteld, of kunnen ze ook werken op een normale groep van maximaal 16A. De kookplaat verdeelt dan variabel het vermogen over alle pannen.

Inpassing van een warmtepomp

In appartementen gaat het vaak om een compacte all-electric oplossing. Deze kan binnen 1x16A blijven afhankelijk van type en instellingen.

Wanneer de warmtepomp tevens is uitgerust met een elektrisch element dan moet het piekvermogen daarvan bij voorkeur beperkt zijn tot ca. 2 kW om binnen de aansluiting te blijven.

Door middel van load-balancing of tijdsinstellingen kan de warmtepomp of het elektrische element tijdelijk worden uitgeschakeld op momenten dat er een hoge vermogensvraag van de elektrische kookplaat is. Met name bij tapwaterbereiding en vorstbedrijf kunnen hogere pieken optreden, maar met slim gebruik kunnen deze in de rustigere uren plaatsvinden.

Afhankelijkheid van gebruik

Zolang piekverbruik niet gelijktijdig optreedt, is er niets aan de hand. Dat betekent dat een probleemloze werking deels afhankelijk is van gedrag.

In het geval van het gebruik van meerdere zware apparaten tegelijk kan de limiet worden overschreden. In zo’n geval moet er een apparaat worden uitgeschakeld en de zekering weer worden hersteld.

Zonder de elektrische auto mee te rekenen is mijn maximaal opgenomen vermogen in huis tijdens het koken hooguit 5000 W.

Energiepionier

Andere beperkingen

• Laadpunt auto:  Dit is doorgaans alleen mogelijk met load balancing en tegen een beperkt vermogen.
• Zwaardere inductieplaten die op 3 fasen moeten werken.

Conclusie

Een 1x40A aansluiting kan onder voorwaarden voldoende zijn voor een appartement met elektrisch koken en een kleine warmtepomp. Dit vereist:

• beperking van gelijktijdig vermogen
• geschikte (1-fase) apparatuur
• eventueel load management
• eventueel beperken piekvermogen elektrische kookplaat

Het kan dus zijn dat bewoners hun gedrag aan moeten passen door zware energiegebruikers niet gelijktijdig, maar na elkaar te gebruiken. Dit introduceert een gebruikersrisico en kans op storingsmeldingen.

Voor een robuuste en probleemloze oplossing verdient een 3x25A aansluiting de voorkeur. De realiteit is dat dit vaak niet mogelijk is, of lang op gewacht moet worden. Met enige bewustwording en bovenstaande maatregelen kan de energietransitie toch doorgaan.