Het klinkt tegenstrijdig: zonnepanelen uitzetten om meer te verdienen. Toch is het precies wat er gebeurt in moderne zonneparken. Grote zonnepaneelinstallaties worden slim aangestuurd. Zij weten dat je geld kunt verdienen door panelen uit te zetten, maar ook door ze bij een tekort weer aan te zetten terwijl je eerder gezegd had ze uit te zetten.

Waar dat een paar jaar geleden nog zeer specialistisch was met aparte hardware, kan nu ook softwarematig bij middelgrote installaties op daken van gebouwen. Zulke installaties zijn bij woningcorporaties vaak aangesloten op de aansluiting voor de centrale voorzieningen.

Automatische sturing zonder extra hardware

Deze zomer gingen bij een aantal installaties op grootverbruiksaansluitingen de SolarEdge-omvormers automatisch uit zodra de energieprijzen negatief werden. Zonder die slimme sturing had er betaald moeten worden om energie terug te leveren. Bij grote installaties kan dit oplopen tot een serieuze kostenpost.

Strategische keuzes: oost-west blijft waardevol

Vijf jaar geleden koos ik al bewust voor een oost-westopstelling. Dat levert misschien lagere productie op dan zuid, maar het heeft nu twee grote voordelen:

• Meer panelen op hetzelfde dakoppervlak
• Productie verschuift naar ochtend en avond, wanneer zonne-energie vaak meer waard is.

Zuidgerichte panelen produceren juist hoge pieken rond het middaguur. Precies wanneer het aanbod het grootst is en de waarde meestal het laagst. Door een oost-west opstelling creëer je juist meer waarde in de ochtend en avond en doet het minder pijn dat de panelen overdag worden uitgeschakeld.

Minder vaak uit dan verwacht

Hoewel negatieve prijzen steeds vaker voorkomen, stonden de installaties veel minder vaak uit dan je zou verwachten. Er kan steeds meer zonne-energie midden op de dag gebruikt worden en ook meer worden opgeslagen. Door de hete zomer was er ook meer vraag naar elektriciteit, terwijl de energiecentrales door warmte juist minder konden produceren.

Van probleem naar teken van vooruitgang

Wat op het eerste gezicht voelt als een probleem (te veel zonnepanelen) is vooral een ontwikkeling naar een flexibeler en intelligenter energiesysteem. Lage of negatieve prijzen zijn een signaal dat flexibiliteit, opslag en slimmer verbruik meer waarde kunnen krijgen. Dat prijzen nu soms nul of negatief worden, laat zien dat er nog ruimte is voor meer flexibel gebruik en opslag.

Zonnepanelen tijdelijk uitschakelen is dan geen verlies, maar een manier om kosten te voorkomen. Buiten die momenten blijft de zonnestroom gewoon waardevol.

Toekomst

Opslag zorgt ervoor dat goedkope zonnestroom weer aantrekkelijker wordt om in te kopen. Het prijsverschil tussen goedkope en dure uren is een verdienmodel voor opslag: energie bewaren wanneer er veel aanbod is, en leveren wanneer de vraag hoger is. Naarmate er meer opslag beschikbaar komt, ontstaat er meer vraag naar zonnestroom in de goedkope uren. En dat stuwt de waarde van zonne-energie geleidelijk weer omhoog.

“Flexibiliteit en software worden net zo belangrijk als panelen en omvormers.”

Voor woningcorporaties betekent dit dat zonnepanelen niet langer alleen een technisch project zijn. Het gaat ook om contracten, beheer, monitoring en duidelijke verantwoordelijkheden. Een flexibel zonnepaneelsysteem, liefst gebundeld met meerdere installaties, wordt steeds normaler. Kies daarom bewust voor omvormers en onderhoudspartijen die slimme sturing ondersteunt.  Zorg dat een interne afdeling of een andere partij monitort en kan ingrijpen, anders valt de opwek en sturing in de praktijk stil.

De waarde van zonnepanelen zit straks niet alleen in hoeveel ze opwekken, maar vooral in hoe slim ze worden aangestuurd. Wie nu regie neemt, zorgt dat (nieuwe) zonnepanelen waarde blijven leveren, ook in een markt die snel verandert.