Blokverwarming staat soms bekend als duur en inefficiënt. Toch laat de praktijk zien dat collectieve verwarmingssystemen vaak nog aanzienlijke besparingsmogelijkheden bieden, zonder dat daarvoor direct een complete vervanging nodig is.

Bij een groot woningcomplex van 400 woningen hebben we in 2025 de regeltechniek van de centrale ketelhuizen vervangen. Door de warmteproductie beter af te stemmen op de daadwerkelijke warmtevraag van het gebouw, wordt onnodig warmteverlies beperkt en krijgen bewoners meer controle over de binnentemperatuur. Dat betekent voornamelijk een lagere watertemperatuur.

De resultaten waren opvallend. Ten opzichte van 2024 daalde het gasverbruik met ongeveer 20.000 m³. Wanneer rekening wordt gehouden met verschillen in buitentemperatuur komt de daadwerkelijke energiebesparing uit op circa 60.000 m³ gas. In combinatie met de lagere gasprijs leidde dit tot een kostenbesparing van ongeveer € 250.000 op jaarbasis.

Een aantal bewoners gaf aan dat de verwarming anders aanvoelde dan voorheen. Dat is begrijpelijk wanneer een installatie anders wordt aangestuurd. Met metingen konden we echter aantonen dat de installatie goed functioneerde en woningen nog steeds comfortabel verwarmd konden worden tot ongeveer 20 à 21 graden.

Vergelijking met een warmtenet

Regelmatig wordt aangenomen dat een blokverwarming duurder is dan een individuele aansluiting op een warmtenet. Dat blijkt meestal niet het geval.

In dit voorbeeld lagen de kosten van blokverwarming en een individuele aansluiting op het warmtenet in 2025 vrijwel op hetzelfde niveau:

• Vastrecht blokverwarming: € 757,40 per jaar
• Vastrecht individuele warmtenetaansluiting: € 760,77 per jaar
• Warmteprijs blokverwarming: € 44,12 per GJ
• Warmteprijs individuele warmtenetaansluiting: € 43,79 per GJ

Nog veel verbeterpotentieel

Opvallend is dat dit collectieve systeem nog behoort tot de minder efficiënte installaties binnen de woningvoorraad. Juist daarom is het interessant dat de kosten nu al vergelijkbaar zijn met die van een warmtenet.

Voor de komende jaren staat een verdere renovatie gepland. Daarbij kan de efficiëntie verder worden verbeterd door onder andere:

• Isoleren van leidingen;
• Radiatoren met meer afgiftevermogen plaatsen;
• Verder verlagen van systeemtemperaturen;
• Ombouwen van 1 pijps naar 2 pijps systeem;
• Toepassen van warmtepompen voor een deel van de warmtevraag.

Deze maatregelen kunnen het energieverbruik en daarmee de kosten voor bewoners verder verlagen, maar vragen grotere investeringen en zorgen voor meer overlast.

De les

De discussie over collectieve verwarmingssystemen gaat vaak over vervanging. Minstens zo belangrijk is de vraag hoeveel potentieel er nog in bestaande systemen zit. Door slim te sturen, warmteverliezen te beperken en stap voor stap te verduurzamen, kunnen veel collectieve verwarmingsinstallaties nog jarenlang betaalbare warmte leveren. Zelfs installaties die vandaag de dag bepaald niet tot de meest efficiënte behoren.